Tập bò là một cột mốc phát triển quan trọng, đánh dấu khả năng tự di chuyển và khám phá thế giới của bé. Quá trình này không chỉ giúp trẻ rèn luyện kỹ năng giữ thăng bằng trên tay và đầu gối mà còn củng cố các nhóm cơ ở chi dưới, chuẩn bị cho những bước đi đầu đời. Việc đạt được cột mốc bò giúp trẻ phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn nhận thức, mở ra một giai đoạn mới đầy thú vị trong hành trình lớn lên của bé.
1. Độ tuổi trung bình để trẻ biết bò
Hầu hết các bé sẽ bắt đầu tập bò trong độ tuổi từ 6 đến 12 tháng. Đây là giai đoạn cơ thể trẻ đã đủ cứng cáp và kỹ năng vận động tinh, thô bắt đầu phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, một số trẻ có thể sử dụng các phương pháp vận động khác như trườn (xoay người, lăn) hoặc nằm sấp để di chuyển. Điều quan trọng là bé di chuyển chứ không nhất thiết phải bò theo một kiểu cố định.
Việc bò bằng tay và đầu gối rất quan trọng để phát triển khả năng phối hợp hai bên cơ thể, phối hợp chi trên và chi dưới. Điều này hỗ trợ sự phát triển thần kinh cần thiết cho các kỹ năng đọc và viết sau này. Ngoài ra, cảm giác bàn tay và đầu gối chống lại mặt đất cung cấp nhận thức thiết yếu về “cơ thể trong không gian”. Quá trình bò cũng tăng cường sức mạnh cho cơ vai, giúp hỗ trợ các kỹ năng vận động tinh khác như tự xúc thức ăn, mặc quần áo và cầm bút màu hoặc bút chì.
Bò là phương pháp giúp trẻ thay đổi vị trí của đầu so với mặt đất, từ đó phát triển khả năng cân bằng và phối hợp. Nó cũng góp phần phát triển thị giác về nhận thức chiều sâu và phối hợp tay mắt. Hầu hết trẻ sơ sinh bắt đầu bò hoặc trườn (hoặc bò hoặc lăn) từ 6 đến 12 tháng. Đối với nhiều trẻ, giai đoạn bò không kéo dài quá lâu; khi đã cảm nhận được sự độc lập, trẻ có thể bắt đầu đứng dậy và tập đi rất sớm. Cha mẹ nên tạo điều kiện tốt nhất để bé phát triển kỹ năng này, đồng thời không quên những thông tin chung như khi nào tiếng ồn trắng có thể hữu ích trong việc tạo môi trường thư giãn cho bé.
2. Các kiểu bò phổ biến ở trẻ sơ sinh
Có rất nhiều cách để em bé di chuyển từ điểm này sang điểm khác mà không cần đi bộ. Trên thực tế, có nhiều kiểu bò khác nhau và mỗi bé sẽ có kiểu thích hợp nhất với bản thân. Các chuyên gia nói rằng điều đó là hoàn toàn bình thường. Dưới đây là một số kiểu phổ biến nhất, theo Viện Nhi khoa Hoa Kỳ:
Bò kiểu cổ điển
Đây là kiểu bò mà mọi người đều nghĩ đến khi nghe từ “bò”. Em bé sẽ bò trên sàn nhà bằng tay và đầu gối, luân phiên hai tay với đầu gối đối diện, với phần bụng của chúng nằm trên sàn. Đây là kiểu bò phổ biến nhất và thường được coi là dấu hiệu rõ ràng cho cột mốc này.
Trườn kiểu mông
Trẻ sơ sinh ngồi trên mông và dùng tay đẩy mình về phía trước. Kiểu này thường thấy ở những bé có cơ chân chưa đủ mạnh để đẩy người lên hoàn toàn, nhưng vẫn muốn di chuyển.
Lăn
Một số trẻ có thể thích lăn cả thân người về phía chúng muốn. Đây là một cách di chuyển hiệu quả đối với một số bé, đặc biệt là khi chúng muốn tiếp cận một món đồ chơi ở gần mà không cần bò.
Trườn kiểu bộ đội
Bạn cũng có thể nghe thấy phương thức di chuyển này được gọi là “bò biệt kích”. Trẻ nằm sấp, dang chân ra sau và dùng tay kéo hoặc đẩy người về phía trước, tương tự như tư thế trườn người trong quân đội. Kiểu này giúp tăng cường sức mạnh cho cánh tay và vai.
Trườn cua
Trong biến thể này, trẻ sơ sinh đẩy mình về phía trước bằng tay trong khi vẫn giữ đầu gối cong, giống như một con cua đang lướt trên cát. Kiểu trườn này đòi hỏi sự phối hợp tốt giữa tay và chân.
Bò kiểu gấu
Tương tự như kiểu bò cổ điển, đây là một biến thể trong đó trẻ sơ sinh giữ chân thẳng và lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất. Kiểu bò này đòi hỏi sức mạnh ở cánh tay và chân, đồng thời giúp củng cố cơ bắp.
Hình ảnh bé trai đang tập bò kiểu gấu, lưng thẳng và bàn chân chạm đất
3. Dấu hiệu bé sắp biết bò
Khi con bạn đang chơi trên sàn, bạn có thể đã theo dõi sát sao tình hình. Hãy bắt đầu theo dõi những dấu hiệu phổ biến nhất cho thấy con bạn đã sẵn sàng bò.
Một dấu hiệu đó là khi trẻ sơ sinh có thể lăn từ tư thế bụng ra lưng và ngược lại. Khả năng lật người chứng tỏ cơ cổ và cơ thân của bé đã đủ khỏe. Một dấu hiệu khác của sự sẵn sàng là khi em bé của bạn có thể tự đưa mình từ tư thế nằm sấp lên tư thế ngồi mà không cần sự giúp đỡ. Điều này cho thấy bé đã có thể kiểm soát tốt phần thân trên.
Một số em bé sẽ đứng dậy bằng tay và đầu gối, tuy nhiên tư thế vẫn chưa vững vàng. Những trẻ khác thậm chí bắt đầu cố gắng đẩy hoặc kéo bản thân bằng cánh tay của mình khi đang nằm sấp. Bạn có thể nhận ra đây là bước khởi đầu của việc trẻ có khả năng bò. Đây là tất cả những dấu hiệu cho thấy em bé của bạn có thể sắp bắt đầu đạt được một cột mốc tiếp theo. Cha mẹ có thể cân nhắc các dịp lễ lớn trong năm, chẳng hạn như tìm hiểu thông tin về ngày 2/9 để sắp xếp thời gian biểu và tận hưởng những khoảnh khắc đặc biệt cùng con.
Điều thú vị là, một số bé hoàn toàn bỏ qua giai đoạn bò. Chúng sẽ tiến thẳng đến việc đứng và đi bộ với sự hỗ trợ. Đây cũng là một biến thể phát triển bình thường và không phải là dấu hiệu đáng lo ngại nếu bé vẫn đạt được các cột mốc vận động khác.
4. Làm thế nào để khuyến khích trẻ tập bò?
Bạn có thể hỗ trợ con mình đạt được cột mốc bò bằng một số cách đơn giản nhưng hiệu quả.
Cho bé nhiều thời gian nằm sấp (Tummy Time)
Ngay cả trẻ sơ sinh cũng có thể hưởng lợi từ một số thời gian ngọ nguậy trên bụng mẹ. Hãy coi đó là bài tập rèn luyện sức mạnh rất sớm. Thời gian nằm sấp thực sự giúp trẻ phát triển sức mạnh ở vai, cánh tay và thân. Cuối cùng, chúng sẽ sử dụng những cơ đó để giúp chúng bắt đầu bò. Bắt đầu từ vài phút mỗi ngày và tăng dần thời gian khi bé quen.
Tạo không gian an toàn
Dọn dẹp một khu vực trong nhà của bạn, có thể là phòng khách hoặc phòng ngủ của con bạn. Loại bỏ mọi nguy cơ tiềm ẩn và đảm bảo khu vực đó an toàn. Hãy để em bé của bạn có một số thời gian tự do khám phá nhưng được giám sát cẩn thận. Việc này không chỉ giúp bé an toàn mà còn tạo môi trường khuyến khích bé vận động và tìm hiểu.
Kích thích bé bằng đồ chơi
Đặt một món đồ chơi yêu thích hoặc có thể là một đồ vật mới hấp dẫn nằm ngoài tầm với của bé. Khuyến khích trẻ với lấy nó và xem liệu trẻ có tiến về phía đó hay không. Điều này tạo động lực mạnh mẽ để bé di chuyển và khám phá. Điều này cũng có thể chuẩn bị cho trẻ những bước đi trong tương lai gần.
Trên thực tế, nghiên cứu cho thấy rằng những đứa trẻ biết bò, đặt tầm nhìn vào các đồ vật trong phòng và lấy chúng lúc khoảng 11 tháng tuổi có nhiều khả năng biết đi hơn khi được 13 tháng. Việc chuẩn bị cho những cột mốc quan trọng của bé, cũng như nắm bắt thông tin về các sự kiện theo mùa như tháng cô hồn kết thúc khi nào, đều là một phần trong hành trình làm cha mẹ.
Cha mẹ tạo không gian chơi an toàn với thảm mềm và đồ chơi để khuyến khích trẻ tập bò và khám phá
5. Bảo vệ trẻ an toàn khi bắt đầu tập bò
Đừng đợi cho đến khi em bé của bạn đang di chuyển mới bắt đầu bảo vệ ngôi nhà của bạn. Hãy chủ động và bắt đầu giải quyết các mối nguy tiềm ẩn như:
- Các ngăn tủ: Lắp các chốt và khóa an toàn hoạt động đúng cách trên cửa tủ và ngăn kéo, đặc biệt nếu chúng chứa các sản phẩm tẩy rửa, thuốc, dao, diêm hoặc các vật dụng khác có thể gây hại cho em bé.
- Tấm phủ cửa sổ: Những sợi dây lủng lẳng từ một bộ mành hoặc rèm có thể là một vật rất hấp dẫn để em bé của bạn nắm lấy, nhưng nó cũng có thể là một nguy cơ gây nghẹt thở cho trẻ. Hãy cố định hoặc sử dụng các loại rèm không dây.
- Cầu thang: Theo Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Hoa Kỳ, sử dụng những rào chắn an toàn chắc chắn là điều bắt buộc để có thể giữ cho em bé không bị ngã nhào xuống cầu thang. Rào chắn phải ở cả đầu và cuối cầu thang.
- Các ổ cắm điện: Bạn nên mua một loạt các nắp ổ cắm và lắp chúng vào tất cả các ổ cắm để đề phòng trẻ có thể chạm phải.
- Các góc nhọn: Các bàn trong nhà có thể phải thay thế nếu nó có các góc sắc nhọn. Sử dụng các tấm chắn góc và cạnh bằng cao su có thể giúp đồ nội thất và lò sưởi của bạn an toàn hơn cho bé khi di chuyển.
- Vật nặng và đồ đạc: Bạn có thể lắp neo hoặc các thiết bị khác để cố định TV, giá sách và các vật nặng khác để con bạn không vô tình làm đổ và đè lên trên trẻ.
- Các cửa sổ: Bạn có thể mua các tấm chắn cửa sổ đặc biệt hoặc lưới an toàn để ngăn rơi từ cửa ra vào hoặc ban công.
- Vòi nước: Các thiết bị chống bỏng trên vòi nước có thể ngăn ngừa bỏng do nước nóng. (Bạn cũng có thể điều chỉnh nhiệt độ máy nước nóng của mình xuống mức an toàn hơn.)
Hội đồng An toàn Quốc gia cũng khuyên bạn nên đặt các vật dụng nguy hiểm khác, như pin và súng, ngoài tầm với của trẻ. Việc chuẩn bị một ngôi nhà an toàn đòi hỏi sự chủ động và lên kế hoạch kỹ lưỡng, tương tự như việc phụ huynh cần sắp xếp công việc và tìm hiểu thông tin về các dịp lễ như tháng cô hồn để có thời gian chất lượng bên gia đình.
6. Khi nào bạn cần quan tâm khi trẻ vẫn chưa biết bò?
Em bé phát triển các kỹ năng bằng cách sử dụng các phương pháp khác nhau và thời gian biểu khác nhau. Nhưng nếu con bạn không tỏ ra thích bò, không tìm cách di chuyển tay và chân của con theo một chuyển động phối hợp, hoặc không sử dụng cả hai tay và cả hai chân như nhau khi con được một tuổi, hãy đưa trẻ đến khám bác sĩ. Hãy nhớ rằng trẻ sinh non có thể đạt được cột mốc này và các cột mốc khác chậm hơn vài tháng so với các bạn cùng lứa tuổi.
Trước khi bạn hoảng sợ rằng con bạn 9, 10 hoặc 12 tháng tuổi mà chưa biết bò, hãy kiểm tra lại những vấn đề sau:
- Đảm bảo ngôi nhà của bạn đã được bảo vệ an toàn cho bé.
- Cho em bé của bạn nhiều thời gian để chơi trên sàn nhà.
- Tránh cho trẻ sử dụng các loại xe đẩy, cũi, ghế ngồi bệt hoặc những trò chơi tại chỗ quá nhiều, vì chúng có thể hạn chế khả năng vận động tự nhiên của bé.
- Khuyến khích bé tìm đồ chơi trên sàn nhà.
Nếu bạn đã làm tất cả những điều đó và con bạn không gặp bất kỳ vấn đề sức khỏe hoặc sự chậm phát triển nào khác, thì bạn nên cần có thời gian kiên nhẫn để có thể tập cho trẻ đạt được cột mốc này.
Trong giai đoạn này, bạn có thể chỉ cần chờ đợi. Một số trẻ sơ sinh chỉ đạt được các mốc phát triển muộn hơn một chút so với những trẻ khác. Hãy cho bé một thời gian để thử nghiệm và tìm ra cách của mình.
Nhưng nếu con bạn đã được một tuổi và vẫn không tỏ ra hứng thú với việc bò, đứng hoặc đi, hãy tiếp tục và kiểm tra với bác sĩ. Nếu con bạn không sử dụng tay và chân ở cả hai bên cơ thể thì đây có thể là một dấu hiệu nghi ngờ. Đôi khi, em bé có thể gặp vấn đề về phát triển hoặc vấn đề về thần kinh và tùy thuộc vào chẩn đoán, bác sĩ của con bạn có thể đề nghị thử vận động hoặc vật lý trị liệu để giải quyết vấn đề đó.
Sau khi bé đã bò thuần thục, cột mốc tiếp theo của bé là khả năng vận động hoàn toàn, hay còn gọi là tập đi. Để đạt được điều đó, trẻ sẽ sớm bắt đầu cố gắng vượt qua mọi thứ mà trẻ có thể với tới. Một khi có cảm giác giữ thăng bằng trên đôi chân, trẻ sẽ sẵn sàng tự đứng và di chuyển, có thể phải cần dựa vào một số điểm tựa như bàn, ghế hoặc tường. Sau đó, chỉ là vấn đề thời gian cho đến khi trẻ có thể đi bộ, chạy và nhảy.
Tập bò là một trong những cột mốc quan trọng, đánh dấu khả năng trẻ bắt đầu di chuyển được và khám phá thế giới xung quanh trẻ. Hãy tạo một môi trường an toàn để con bạn có thể thực hiện được cột mốc này.
Để trẻ khỏe mạnh, phát triển tốt cần có một chế độ dinh dưỡng đảm bảo về số lượng và cân đối chất lượng. Nếu trẻ không được cung cấp các chất dinh dưỡng đầy đủ và cân đối sẽ dẫn đến những bệnh thừa hoặc thiếu chất dinh dưỡng ảnh hưởng không tốt đến sự phát triển toàn diện của trẻ cả về thể chất, tâm thần và vận động. Cha mẹ nên chú ý đến chất lượng dinh dưỡng cho bé, ví dụ như tìm hiểu về công thức pha sữa Meiji 0-1 dạng bột để đảm bảo bé nhận đủ dưỡng chất cần thiết.
Cha mẹ nên bổ sung cho trẻ các sản phẩm hỗ trợ có chứa lysine, các vi khoáng chất và vitamin thiết yếu như kẽm, crom, selen, vitamin nhóm B giúp đáp ứng đầy đủ nhu cầu về dưỡng chất ở trẻ. Đồng thời các vitamin thiết yếu này còn hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường khả năng hấp thu dưỡng chất, giúp cải thiện tình trạng biếng ăn, giúp trẻ ăn ngon miệng.
Nguồn tham khảo: babycenter.com
