Sốt xuất huyết là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền qua trung gian muỗi vằn. Bệnh thường gây ra các triệu chứng như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi toàn thân, phát ban và trong một số trường hợp có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị và chăm sóc đúng cách. Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị từ bác sĩ, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò cực kỳ quan trọng, giúp người bệnh “sốt xuất huyết nên ăn gì” và kiêng gì để tăng cường sức đề kháng, rút ngắn thời gian hồi phục và phòng tránh các biến chứng. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin chi tiết về những thực phẩm cần thiết và những điều nên tránh khi mắc sốt xuất huyết.
Nguyên tắc dinh dưỡng cho bệnh nhân sốt xuất huyết
Người bệnh sốt xuất huyết thường phải đối mặt với các triệu chứng khó chịu như sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, chán ăn, thậm chí là đau bụng. Do đó, nguyên tắc dinh dưỡng cơ bản là ưu tiên các loại thực phẩm dễ tiêu hóa như cháo, súp, đồng thời bổ sung đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng, vitamin và khoáng chất từ rau xanh, trái cây tươi để củng cố hệ miễn dịch, giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi. Việc duy trì một chế độ ăn uống khoa học không chỉ hỗ trợ quá trình chữa bệnh mà còn góp phần nâng cao sức khỏe tổng thể của người bệnh.
Người bệnh sốt xuất huyết cần có chế độ ăn uống khoa học để nhanh hồi phục
Ngoài ra, người bệnh cũng cần lưu ý tránh xa những thực phẩm khó tiêu, ít dinh dưỡng hoặc có thể gây ảnh hưởng xấu đến quá trình hồi phục của cơ thể, đặc biệt là khi số lượng tiểu cầu có xu hướng suy giảm trong giai đoạn bệnh.
Sốt xuất huyết nên ăn gì để nhanh hồi phục?
Chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo người bệnh cần bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng để thúc đẩy quá trình phục hồi sức khỏe, giảm nguy cơ biến chứng. Dưới đây là danh sách những loại thực phẩm mà người bệnh sốt xuất huyết nên ăn:
1. Cháo, súp dễ tiêu
Cháo và súp là những món ăn đầu tiên trong danh sách “sốt xuất huyết nên ăn gì” nhờ đặc tính lỏng, dễ tiêu hóa và dễ nuốt. Chúng không chỉ cung cấp nước mà còn bổ sung năng lượng cần thiết cho cơ thể suy yếu. Bạn có thể kết hợp cháo, súp với bí ngô để tăng cường vitamin A [1] hoặc thêm thịt, cá nạc để bổ sung protein, giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi sức lực.
Cháo và súp là món ăn dễ tiêu hóa, cung cấp năng lượng cần thiết cho bệnh nhân sốt xuất huyết
2. Sữa và sữa chua
Sữa cung cấp dinh dưỡng và nước, trong khi sữa chua chứa nhiều lợi khuẩn, giúp cải thiện hệ tiêu hóa và cân bằng vi khuẩn đường ruột. Sữa chua là thực phẩm giàu dinh dưỡng, hỗ trợ tăng cường sức khỏe, sức đề kháng và khả năng chống viêm của cơ thể. Nó đặc biệt có lợi cho quá trình tiêu hóa, giúp hệ vi khuẩn đường ruột khỏe mạnh từ đó chống lại virus và các nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra [2]. Người bệnh có thể tham khảo cách tự làm sữa chua tại nhà để đảm bảo vệ sinh và dinh dưỡng.
3. Rau xanh giàu vitamin và khoáng chất
Rau xanh là loại thực phẩm giàu calo, dinh dưỡng, khoáng chất và vitamin. Việc bổ sung rau xanh vào thực đơn giúp đa dạng hóa bữa ăn, cung cấp nguồn vitamin và chất xơ dồi dào từ thiên nhiên. Các loại rau như bông cải xanh, rau bina (cải bó xôi), súp lơ được khuyến khích cho người bệnh sốt xuất huyết.
Rau xanh giàu vitamin và chất xơ là lựa chọn tuyệt vời cho người bệnh sốt xuất huyết
4. Thực phẩm giàu sắt – tăng cường tiểu cầu
Các loại thực phẩm giàu sắt như gan động vật, các loại đậu, thịt đỏ, rau có màu xanh đậm có tác dụng tăng hemoglobin trong máu, thúc đẩy sự hình thành của các tiểu cầu nhằm ngăn ngừa chảy máu và mất máu. Ở người bệnh sốt xuất huyết, số lượng tiểu cầu trong máu thường suy giảm; do đó, bổ sung thực phẩm giàu sắt giúp tăng tiểu cầu, hỗ trợ tốt cho quá trình phục hồi, tránh biến chứng nguy hiểm khi tiểu cầu suy giảm đến mức báo động.
5. Trái cây giàu Vitamin C – tăng sức đề kháng
Trái cây giàu vitamin C như ổi, chanh, cam, bưởi… có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, tăng cường khả năng miễn dịch, củng cố thành mạch máu, hỗ trợ rất tốt cho việc phục hồi cơ thể sau sốt xuất huyết. Người bệnh có thể ăn trực tiếp, hoặc xay sinh tố, nước ép để dễ tiêu thụ hơn, đồng thời bổ sung các loại trái cây dinh dưỡng khác.
6. Thực phẩm giàu Vitamin K – hỗ trợ đông máu
Vitamin K, còn được gọi là vitamin đông máu, kích thích protein hình thành các cục máu đông. Vì vậy, vitamin K là “băng cứu thương” không thể thiếu với cơ thể. Ở người bệnh sốt xuất huyết, việc ăn các loại thực phẩm giàu vitamin K hỗ trợ quá trình đông máu và tăng số lượng tiểu cầu sụt giảm. Bông cải xanh, rau mầm và các loại rau có lá xanh là nguồn cung cấp vitamin K dồi dào cho cơ thể [3].
7. Nước dừa – bù điện giải hiệu quả
Dừa là nguồn cung cấp nước tự nhiên, giàu khoáng chất và chất điện giải cần thiết. Nước dừa giàu kali và khoáng chất giúp bổ sung nước cho cơ thể, giảm nguy cơ mất nước, điều hòa dịch nội bộ. Một ly nước dừa mỗi ngày giúp giảm nguy cơ bất thường của đường tiêu hóa, nhanh chóng phục hồi cơ thể sau mất nước. Ngoài ra, lượng kali và khoáng chất trong nước dừa còn giúp cân bằng sức khỏe cơ bắp, thần kinh, tim mạch, hệ miễn dịch, hấp thụ và cân bằng các chất lỏng trong cơ thể. Nhìn chung, nước dừa có khả năng tăng cường miễn dịch cho người bệnh.
Nước dừa giúp bổ sung điện giải và khoáng chất, hỗ trợ người bệnh sốt xuất huyết bù nước hiệu quả
8. Nước chanh – giải độc và kích thích vị giác
Nước chanh giàu dinh dưỡng và có lợi cho sức khỏe không chỉ riêng đối với người bệnh sốt xuất huyết mà cả những người khỏe mạnh. Thành phần của chanh gồm nhiều dưỡng chất như kali, protein, canxi, glucid,… Đặc biệt, nguồn vitamin C dồi dào trong nước chanh hỗ trợ cơ thể nhanh loại bỏ độc tố do virus sốt xuất huyết gây nên. Ngoài ra, nước chanh kích thích vị giác giúp người bệnh cảm thấy ăn ngon miệng hơn.
9. Thực phẩm giàu đạm – tái tạo tế bào, tăng miễn dịch
Đạm là chất căn bản cung cấp sự sống cho tế bào. Để duy trì một cơ thể khỏe mạnh, tái tạo và phục hồi tế bào và mô là việc vô cùng quan trọng. Ngoài ra, protein cũng cho phép cơ thể sản xuất các kháng thể cần thiết chống lại sự xâm nhập của virus và vi khuẩn. Thực phẩm giàu protein thúc đẩy nhanh quá trình phục hồi của người bệnh, giúp người bệnh bổ sung nhanh năng lượng và nguồn dinh dưỡng đã mất. Đạm có nhiều trong thịt, cá, sữa, các chế phẩm từ sữa… và các loại thực phẩm bổ dưỡng.
Thực phẩm giàu protein đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi tế bào và tăng cường miễn dịch khi bị sốt xuất huyết
Sốt xuất huyết không nên ăn gì và kiêng gì để tránh biến chứng?
Ngoài những loại thực phẩm nên ăn nhằm tăng cường sức đề kháng, bổ sung năng lượng cho cơ thể mau hồi phục, người bệnh sốt xuất huyết cũng cần biết “sốt xuất huyết không nên ăn gì” để tránh ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.
1. Đồ ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán
Những món ăn chứa nhiều dầu mỡ như thức ăn nhanh, đồ chiên rán sẽ gây những tác động xấu đến cơ thể, như tăng cholesterol, cao huyết áp. Người bệnh sốt xuất huyết ăn nhiều thức ăn nhanh có thể khiến quá trình hồi phục bị ảnh hưởng, làm suy yếu miễn dịch. Ngoài ra, thức ăn nhiều dầu mỡ còn khiến người bệnh cảm thấy khó tiêu, dẫn đến hệ tiêu hóa gặp vấn đề [4].
2. Thực phẩm cay nóng
Thức ăn cay, nóng có thể khiến dạ dày tích tụ nhiều axit, gây loét thành mạch máu. Những tổn thương ở dạ dày có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị và phục hồi sức khỏe của bệnh nhân sốt xuất huyết. Vì vậy, việc kiêng các món ăn cay nóng là rất cần thiết.
Tránh xa các món ăn cay nóng giúp người bệnh sốt xuất huyết bảo vệ dạ dày và đẩy nhanh quá trình hồi phục
3. Thực phẩm có màu đỏ, đen hoặc đậm màu
Các loại thực phẩm có màu đậm, đỏ hoặc đen như thanh long, cà chua, củ dền,… tuy không làm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người bệnh nhưng lại có thể khiến bác sĩ dễ nhầm lẫn với tình trạng xuất huyết tiêu hóa ở bệnh nhân sốt xuất huyết. Điều này gây khó khăn, cản trở và làm ảnh hưởng đến quá trình chẩn đoán và điều trị.
4. Đồ uống ngọt, có cồn
Tuy cũng là chất lỏng, nhưng đồ uống ngọt và đồ uống có cồn lại không mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng như nước trái cây tự nhiên. Ngược lại, người bệnh sốt xuất huyết uống nhiều nước ngọt, các đồ uống có cồn như rượu, bia có thể dẫn đến mất nước, phá vỡ cơ bắp, khiến cơ thể mệt mỏi không còn đủ sức khỏe để đối phó với bệnh.
5. Trứng
Tuy trứng là nguồn protein dồi dào giúp bồi bổ cơ thể tốt, nhưng với người bệnh sốt xuất huyết, đặc biệt là những người có triệu chứng sốt, khi ăn trứng sẽ khiến nhiệt lượng trong cơ thể tăng lên, không thể phát tán ra ngoài. Do đó, có thể khiến bệnh nhân sốt cao hơn, lâu hồi phục, đặc biệt với những cơ thể nhạy cảm.
Những điều cần kiêng khác khi bị sốt xuất huyết
1. Không tự ý dùng thuốc hạ sốt
Người bệnh sốt xuất huyết không nên tự ý dùng thuốc hạ sốt mà không có chỉ định của bác sĩ. Một số loại thuốc hạ sốt có thể làm trầm trọng hơn nguy cơ chảy máu – một triệu chứng của sốt xuất huyết nặng, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Luôn tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào.
2. Hạn chế muỗi đốt để tránh tái nhiễm
Virus gây bệnh sốt xuất huyết từ muỗi vằn có 4 chủng khác nhau: DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Người bệnh sốt xuất huyết do chủng virus nào, chỉ có khả năng miễn dịch với chính chủng virus đó. Do đó, kể cả vừa khỏi bệnh sốt xuất huyết, người bệnh vẫn có thể tái nhiễm nếu mắc chủng virus sốt xuất huyết khác. Để hạn chế nguy cơ tái nhiễm, người bệnh cần hạn chế muỗi đốt bằng các biện pháp như vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, thông thoáng, vệ sinh nguồn nước, tránh nước đọng xung quanh nhà, xịt muỗi, ngủ màn,…
Kết luận
Việc nắm rõ “sốt xuất huyết nên ăn gì” và những thực phẩm cần kiêng là yếu tố then chốt giúp người bệnh nhanh chóng hồi phục và giảm thiểu rủi ro biến chứng. Một chế độ dinh dưỡng khoa học, kết hợp với việc tuân thủ chỉ dẫn của bác sĩ, là nền tảng vững chắc để cơ thể chống lại virus Dengue. Hãy ưu tiên các món ăn dễ tiêu, giàu vitamin, khoáng chất và protein, đồng thời tránh xa đồ ăn cay nóng, dầu mỡ, đồ uống có cồn hay các thực phẩm có màu sắc dễ gây nhầm lẫn. Hiện nay, chưa có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh sốt xuất huyết, vì vậy, nâng cao ý thức phòng bệnh của bản thân và gia đình, cùng với việc duy trì chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý khi mắc bệnh là điều vô cùng quan trọng.
Tài liệu tham khảo
- Healthline. (2020). 10 Health Benefits of Vitamin A. Truy cập từ: https://www.healthline.com/nutrition/vitamin-a-benefits
- WebMD. (2023). Health Benefits of Yogurt. Truy cập từ: https://www.webmd.com/diet/health-benefits-yogurt
- Harvard T.H. Chan School of Public Health. (2024). Vitamin K. Truy cập từ: https://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/vitamin-k/
- MedlinePlus. (2022). Dietary Guidelines. Truy cập từ: https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000838.htm
